Historia Jaskini Niedźwiedziej

Po wygaszeniu działalności kopalni uranu w Masywie Śnieżnika pojawiła się możliwość wznowienia wydobycia marmuru w Kletnie. W 1958 roku na bazie zlikwidowanej kopalni uranu „Kopaliny” i późniejszej kopalni fluorytu utworzono Bystrzyckie Zakłady Kamienia Budowlanego z siedzibą w Stroniu Śląskim. Przystąpiono do wydobycia marmuru w kamieniołomie Kletno I, a rok później w Kletno II. W 1965 roku rozpoczęto eksploatację złoża marmuru w kamieniołomie Kletno III. Wydobycie jednak nie trwało długo. 14 października 1966 roku po odstrzale w Kletnie III odsłonił się otwór jaskini o długości około 2 m i wysokości 0,5 m. Do środka zajrzeli Roman Kińczyk (wiertacz strzałowy) wraz z jednym z więźniów, który pracował przy wydobyciu marmuru. Ich oczom okazały się liczne kości. Początkowe skojarzenia były jednoznaczne – masowe groby. Natychmiast powiadomili kierownictwo zakładów. Pierwsze zejście do jaskini odbyło się 3 dni później. Wówczas ze środka obecnej Sali Niedźwiedziej wydobyto kilka koszy kości. Jak się okazało, większość należała do dużego ssaka niedźwiedzia jaskiniowego. To właśnie od kości niedźwiedzia powstała nazwa Jaskinia Niedźwiedzia.

Ze względu na duże znaczenie przyrodnicze i naukowe odkrycia, podjęto decyzję o wstrzymaniu wydobycia w kamieniołomie Kletno III. Była to decyzja odważna i bezprecedensowa, ponieważ zasoby złoża w Kletnie III szacowano na 34 mln ton. Ich dalsza eksploatacja oznaczałaby zniszczenie jaskini. W 1967 roku decyzją Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych zlikwidowano kamieniołom Kletno III. Jaskinia Niedźwiedzia szybko stała się obiektem zainteresowań naukowców, którzy w trakcie kolejnych wypraw odkrywali jej nowe fragmenty. Jaskinia jednak nie była dostępna dla zwykłych turystów. Dopiero w 1974 roku rozpoczęto prace górnicze mające na celu udostępnienie obiektu. Prace prowadziło Przedsiębiorstwo Robót Górniczych z Wałbrzycha. W 1977 roku utworzono rezerwat przyrody „Jaskinia Niedźwiedzia”. W 1979 roku rozpoczęto budowę pawilonu wejściowego. Ostatecznie, po kilkukrotnym przesunięciu terminu, 11 czerwca 1983 roku nastąpiło uroczyste otwarcie jaskini dla ruchu turystycznego. W 1993 roku zakończono całkowicie wydobycie w pozostałym jeszcze czynnym kamieniołomie Kletno I.

Zwiedzanie Jaskini Niedźwiedziej

Jaskinia Niedźwiedzia położona jest w Masywie Śnieżnika w Sudetach Wschodnich, w pobliżu wsi Kletno. Wokół jaskini znajduje się rezerwat przyrody „Jaskinia Niedźwiedzia”. Całość położona jest na terenie Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego. Jaskinia udostępniona jest do zwiedzania, jednak ze względu na dzienne limity wejść obowiązuje wcześniejsza rezerwacja biletów. Należy zwrócić uwagę, że jaskinia w niektóre dni tygodnia jest zamknięta. Zwiedzanie odbywa się tylko z przewodnikiem. Jaskinia w Kletnie zachwyca przede wszystkim niezwykle bogatą szatą naciekową. Możemy tu zobaczyć na własne oczy praktycznie wszystkie formy występujące w jaskiniach krasowych to jest: makarony, stalaktyty, stalagmity, stalagnaty, nacieki grzybkowe, draperie, misy martwicowe i wiele innych. Ich powstanie zawdzięczamy tzw. zjawiskom krasowym, które zachodziły i wciąż zachodzą w jaskini. To prawdziwy podziemny bajkowy świat! Parking znajduje się w odległości 1 km od jaskini, a przejście od parkingu pieszym szlakiem zajmuje około 30 min.

Aktualne informacje na temat zwiedzania Jaskini Niedźwiedziej (godziny otwarcia, cennik, dojazd itp.) dostępne są na stronie:

Uwaga! W Jaskini Niedźwiedziej obowiązuje wcześniejsza rezerwacja biletów!

Uwaga! Ponieważ często w obiektach zmieniają się warunki zwiedzania, godziny otwarcia, cennik itp. polecamy za każdym razem sprawdzać aktualne informacje na stronie www.

Mapa i dojazd do Jaskini Niedźwiedzia

Artykuł Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie pochodzi z serwisu e-DolnyŚląsk.info.

Historia kopalni uranu „Kopaliny”

Pierwsze wzmianki mogące świadczyć o prowadzeniu działalności górniczej w Masywie Śnieżnika pochodzą z połowy XIV wieku. W dokumencie z 1347 roku pojawia się nazwa „die Clesse”, prawdopodobnie oznaczająca narzędzie do kruszenia rud. Nazwa ta łączona jest z niemiecką nazwą potoku Klęśnica (niem. Klessenbach). Udokumentowane górnictwo rud metali rozpoczyna się dopiero z końcem XVI wieku. W Masywie Śnieżnika wydobywano rudy żelaza (magnetyt i hematyt) oraz miedzi (azuryt i malachit), prowadzono także poszukiwania srebronośnych rud ołowiu. Historia kopalnictwa uranu rozpoczyna się z końcem lat 40. XX wieku. Z dniem 1 stycznia 1948 roku powołano do życia Przedsiębiorstwo Państwowe „Kowarskie Kopalnie”, którego zadaniem było wydobywanie uranu w okolicach Kowar. Ruda uranu była sprzedawana do Związku Radzieckiego. Szerzej na temat działalności kopalń uranu w Sudetach można przeczytać w tym osobnym artykule. Jednocześnie w Sudetach rozpoczęto również poszukiwania nowych złóż. W akcji poszukiwawczej brali udział radzieccy specjaliści. W tym samym roku natrafiono na złoża uranu w Kletnie, w dawnych sztolniach: św. Pawła (późniejsza sztolnia nr 7) oraz św. Jakuba (późniejsza sztolnia nr 9). Nowa kopalnia uranu otrzymała nazwę „Kopaliny”. Eksploatacja rud uranu odbywała się w sposób rabunkowy. Na skalę przemysłową uran wydobywany był w Kletnie do 1952 roku. W 1953 roku złoże zostało ocenione jako całkowicie wyeksploatowane. Prawdopodobnie początkowo zasobność złoża została oceniona jako znacznie większa, o czym może świadczyć budowa osiedla górniczego Morawka w Stroniu Śląskim. Szacuje się, że w Kletnie wydobyto łącznie 29,7 ton metalicznego uranu (Klementowski). Po wygaszeniu działalności wyrobiska w Kletnie zostały przekazane kopalni „Arsen” w Złotym Stoku. Do 1958 roku prowadzono w nich jeszcze wydobycie fluorytu.

Zwiedzanie kopalni uranu w Kletnie

Kopalnia uranu położona jest na północnym stoku Żmijowca w Masywie Śnieżnika, we wsi Kletno niedaleko Stronia Śląskiego. Część z dawnych wyrobisk udostępniona jest do zwiedzania w ramach podziemnej trasy turystycznej. Zwiedzanie odbywa się poprzez udostępnioną sztolnie nr 18, która znajduje się przy drodze łączącej Kletno z Sienną. W pobliżu wejścia do kopalni jest bezpłatny parking. Trasę pokonuje się z przewodnikiem, a w trakcie zwiedzania możemy poznać historię górnictwa w rejonie Masywu Śnieżnika. Sztolnia jest całkowicie bezpieczna pod względem promieniowania jonizującego. W kopalni organizowane są również nocne zwiedzania i warsztaty geologiczne.

Aktualne informacje na temat zwiedzania kopalni uranu w Kletnie (godziny otwarcia, cennik, dojazd itp.) dostępne są na stronie:

Uwaga! Ponieważ często w obiektach zmieniają się warunki zwiedzania, godziny otwarcia, cennik itp. polecamy za każdym razem sprawdzać aktualne informacje na stronie www.

Mapa i dojazd do kopalni uranu w Kletnie

Artykuł Kopalnia uranu w Kletnie pochodzi z serwisu e-DolnyŚląsk.info.

Historia Zamku Czocha

Historia powstania Zamku Czocha (niem. Burg Tzschocha) ginie nieco w mrokach dziejów, a na jej temat pojawia się kilka hipotez. Niemieckie przedwojenne opracowania wspominają, iż w miejscu, gdzie dziś stoi zamek, już w X wieku miało znajdować się jakieś założenie obronne. Te same przedwojenne źródła poddają jednak te informacje w wątpliwość. Według dr. Worbsa, przedwojennego badacza historii Górnych Łużyc, zamek miał wznieść ród Bibersteinów. Inne hipotezy mówią o budowie Czochy w połowie XIII wieku przez króla Czech Wacława I lub na początku XIV wieku przez jego wnuka Wacława II. Wówczas Czocha miała być wzniesiona jako graniczna warownia, posadowiona na granicy Łużyc i Śląska. Paul Paeschke, autor przedwojennego opracowania na temat Zamku Czocha, jako pierwszego udokumentowanego budowniczego (?) zamku wymienia w 1306 roku Johanna von Bieberstein. Jeszcze inny badacz dziejów Górnych Łużyc, Hermann Knothe, przypisywał budowę zamku Piastowi księciu jaworskiemu Henrykowi I, który objął czasowo władztwo na tych terenach po 1319 roku. W każdym razie wybitnie obronne umiejscowienie zamku, na skalnym cyplu, w zakolu płynącej tędy Kwisy, na granicy Łużyc i Śląska, sprawia, iż rodowód Czochy może być znacznie starszy niż myślimy. Jako najstarszą murowaną część zamku najczęściej wymienia się okrągły stołp, który dziś stanowi wieżę zamku. Od końca XIV wieku zamek był we władaniu rodu von Dohna, a po nich pojawiły się rody Renker i Klüx. Ostatecznie najdłużej zamek posiadał łużycki ród von Nostitz (w latach 1451–1700). W 1793 roku zamek został poważnie zniszczony w czasie pożaru, po czym został odbudowany. Ostatnimi właścicielami posiadającymi zamek przed jego XX-wieczną przebudową była rodzina von Uechtritz.

Nowy okres w historii Zamku Czocha rozpoczyna się w 1909 roku, kiedy to za kwotę 1,5 mln marek warownia została kupiona przez drezdeńskiego fabrykanta Ernsta F. Gütschowa. Gütschow rozpoczyna przebudowę zamku, a zadanie to zleca znanemu berlińskiemu architektowi prof. Bodo Ebhardtowi. Ebhardt przebudowuje zamek na bajkową rezydencję w stylu romantyczno-gotycko-renesansowym. Trwająca w latach 1909–1916 przebudowa Czochy pochłonęła dodatkowe 4,5 mln marek. Ernst Gütschow mieszkał na zamku do 1945 roku. Po wojnie obiekt został przejęty przez Wojsko Polskie, a od 1953 roku na zamku działał WDW (Wojskowy Dom Wypoczynkowy).

Zwiedzanie Zamku Czocha

Zamek Czocha położony jest we wsi Sucha (gmina Leśna). Geograficznie warownia znajduje się na obszarze Pogórza Izerskiego. Zamek wybudowany został na granitowym cyplu w zakolu rzeki Kwisa. Ponieważ na początku XX wieku w pobliskiej Leśnej wybudowano zaporę wodną, rzeka w tym miejscu utworzyła sztuczny zbiornik zwany Jeziorem Leśniańskim. Choć Czocha położona jest w województwie dolnośląskim, to historycznie nie leży na Dolnym Śląsku, ale na terenie Górnych Łużyc, ponieważ Kwisa stanowiła w tym miejscu historyczną granicę pomiędzy Śląskiem i Łużycami. Obiekt udostępniony jest do zwiedzania przez cały rok. Przed budynkiem bramnym znajduje się duży parking. Wnętrza Czochy zwiedza się w towarzystwie przewodnika. W zamku funkcjonuje także hotel i restauracja. Zamek Czocha organizuje również cieszące się dużą popularnością nocne zwiedzania. Czocha jest jednym z najpopularniejszych i najliczniej odwiedzanych zamków w regionie. W lecie obiekt odwiedzają prawdziwe tłumu turystów, a kto nie lubi tłumów, polecam zwiedzać Zamek Czocha również w niskim sezonie.

Zamek Czocha w swoich wnętrzach kryje wiele tajemnic. Jedną z nich są liczne ukryte przejścia, którymi można potajemnie przechodzić pomiędzy komnatami.

Ciekawostka, przed wejściem do zamku znajduje się rzeźba nagiego szermierza. Jest to jedna z czterech identycznych rzeźb wykonana przez Hugo Lederera. Druga znajduje się na placu Uniwersyteckim we Wrocławiu, trzecia (pomniejszony model) w gabinecie dyrektora Muzeum Miejskiego we Wrocławiu, a czwarta przed obiektem sportowym Kurt-Rieß-Anlage w Leverkusen w Niemczech.

Aktualne informacje na temat zwiedzania Zamku Czocha (godziny otwarcia, cennik, dojazd itp.) dostępne są na stronie:

Uwaga! Ponieważ często w obiektach zmieniają się warunki zwiedzania, godziny otwarcia, cennik itp. polecamy za każdym razem sprawdzać aktualne informacje na stronie www.

Mapa i dojazd do Zamku Czocha

Artykuł Zamek Czocha w Suchej pochodzi z serwisu e-DolnyŚląsk.info.

Historia zapory i zbiornika w Pilchowicach

Zapora w Pilchowicach (niem. Bobertalsperre Mauer) została wybudowana jako druga wielka zapora wodna na Dolnym Śląsku (po zaporze w Leśnej). Osadzona została na rzece Bóbr, niedaleko wsi Pilchowice. Jej budowa związana była z realizacją ambitnego programu przeciwpowodziowego dla Sudetów, którego głównym elementem było wzniesienie zapór wodnych i sztucznych zbiorników retencyjnych. Bezpośrednim impulsem do opracowania i wdrożenia tego planu była katastrofalna powódź z lipca 1897 roku. Więcej na temat tej powodzi zapraszam do przeczytania w oddzielnym artykule. Założenia programu opracował wybitny hydrotechnik Otto Intze. Prace przy budowie pilchowickiej zapory ruszyły w 1904 roku. Całość prac podzielona była na kilka etapów. Pierwszym zadaniem było przygotowanie terenu pod budowę zapory, a następnie wydrążenie pod Górą Zamkową (niem. Schlossberg) sztolni obiegowej o długości 383 m, którą miał być puszczony nurt Bobru na czas prowadzenia prac. Równolegle przystąpiono do budowy linii kolejowej na trasie Jelenia Góra–Wleń–Lwówek Śląski. Jednym z etapów budowy linii było wzniesienie mostu nad zakolem przyszłego zbiornika. Linia kolejowa była potrzebna do transportowania materiałów budowlanych, a po zakończeniu prac planowano ją wykorzystać m.in. do transportu węgla kamiennego z wałbrzyskiego zagłębia, a także do celów turystycznych. Po wydrążeniu sztolni obiegowej i przygotowaniu terenu przystąpiono do budowy samej zapory. Kamień węgielny wmurowano 20 czerwca 1908 roku. Od początku prace prowadzono w wielkim pospiechu, gdyż liczono się z możliwością wystąpienia kolejnych powodzi. Jedna z takich powodzi, która podmyła plac budowy, wystąpiła w 1909 roku. Bezpośrednio przy zaporze rozpoczęto także budowę elektrowni wodnej, gdyż od początku planowano wykorzystać moc spiętrzonej w zbiorniku wody. Prace zakończono w 1912 roku, a na uroczystym otwarciu zapory 16 listopada zjawił się cesarz Niemiec Wilhelm II Hohenzollern.

Wymiary zapory: długość w koronie – 280 m, u podstawy – 140 m, wysokość do lustra wody – 62 m. Jezioro Pilchowickie: powierzchnia – 240 ha, pojemność – 50 mln m³. Elektrownia początkowo miała moc 7,5 MW, obecnie (po modernizacji) zwiększona jest do 14 MW.

Zwiedzanie zapory w Pilchowicach i Jeziora Pilchowickiego

Zapora i jezioro położone są we wsi Pilchowice (gmina Wleń) na pograniczu Gór Kaczawskich i Pogórza Izerskiego. Płynący w tym miejscu Bóbr rozgranicza od siebie Góry Kaczawskie (na wschód od rzeki) od Pogórza Izerskiego (na zachód od rzeki). Całość położona jest na obszarze Parku Krajobrazowego Doliny Bobru. Zapora i Jezioro Pilchowickie są obiektami ogólnodostępnymi dla turystów. Wejście na koronę zapory nie wymaga zakupu biletu. Do obiektu najlepiej dostać się od strony południowej, skręt na jezioro znajduje się na drodze Siedlęcin–Strzyżowiec. Wybierając tę trasę przy okazji objeżdżamy od zachodu część zbiornika. Trasa jest malownicza, a po drodze możemy zobaczyć słynny most kolejowy nad Jeziorem Pilchowickim, który miał wysadzić sam Tom Cruise w jednym z serii filmów „Mission Impossible”. Na szczęście ta misja mu się nie udała. Dalej po drodze mijamy też przystanek kolejowy Pilchowice Zapora. W momencie, kiedy piszę ten artykuł, trasa kolejowe jest jednak wyłączona z ruchu pociągów. Do zapory możemy dostać się również drogą od strony Pilchowic (od północy). Przez koronę zapory przebiega także znakowany szlak turystyczny niebieski E3 (europejski długodystansowy szlak pieszy). Przy drodze biegnącej obok korony znajduje się kilka parkingów.

Objeżdżając lub obchodząc od zachodniej strony Jezioro Pilchowickie warto zwrócić uwagę na zabytkowy most kolejowy i budynek przystanku kolejowego. Samo jezioro jest również wykorzystywane w celach rekreacyjnych. Niestety, sztuczne zbiorniki, powstałe w wyniku osadzenia zapory, zbierają sporo śmieci (zapora działa jak korek) i nie zawsze są one na bieżąco sprzątane.

Uwaga! Miejsce jest swobodnie dostępne dla turystów w związku z tym nie obowiązują tutaj żadne bilety wstępu ani godziny otwarcia.

Mapa i dojazd do zapory w Pilchowicach

Artykuł Zapora w Pilchowicach pochodzi z serwisu e-DolnyŚląsk.info.

Historia kopalni uranu „Liczyrzepa”

Wyrobiska kopalni „Liczyrzepa” należały dawniej do Zakładów Przemysłowych R-1, które w latach 50. i 60. XX wieku wydobywały rudę uranu w Sudetach. Na temat samej historii kopalnictwa uranu w Sudetach zapraszam do przeczytania oddzielnego artykułu. Początkowo w połowie XIX wieku kopalnia „Liczyrzepa” (niem. Rübezahl) funkcjonowała jako kopalnia fluorytu. Wydobyty fluoryt sprzedawany był do huty miedzi w Ciechanowicach. Złoże eksploatowano tu w latach 1852–1862, po czym kopalnia została zamknięta. Po II wojnie światowej, w ramach poszukiwań i szacowania dostępnych złóż uranu, w hałdach dawnej kopalni „Liczyrzepa” natrafiono na ślady mineralizacji uranowej. Już w 1948 roku podjęto próby rozpoznania złoża i wydobycia uranu na bazie jej starych wyrobisk. Drążono także nowe sztolnie. Roboty prowadzono z przerwami do 1954 roku, po czym kopalnię zamknięto ze względu na małą zasobność złoża. Szacuje się, że w kopalni „Liczyrzepa” łącznie wydobyto według różnych źródeł: 1,4 ton metalicznego uranu (Klementowski) lub 0,4 ton metalicznego uranu (Adamski i Kaczmarek). Od 1975 roku sztolnia nr 9 była wykorzystywana na potrzeby laboratorium górniczego Zakładu Doświadczalnego Politechniki Wrocławskiej „Hydro-Mech”. Wówczas wydrążono również dodatkową sztolnię nr 9a. Od 1984 roku sztolnie te były wykorzystywane przez Zakład Górniczy w Kowarach-Podgórzu, podporządkowany Instytutowi Górnictwa Politechniki Wrocławskiej. Po zamknięciu inhalatorium radonowego w kopalni „Podgórze” (1993 rok) część wyposażenia przeniesiono do „Liczyrzepy”. Od połowy lat 90. wyrobiska były już całkowicie opuszczone i zdewastowane. W 2000 roku na bazie sztolni nr 9 i 9a utworzono podziemną trasę turystyczną, która dziś funkcjonuje pod nazwą Sztolnie Kowary kopalnia „Liczyrzepa”.

Zwiedzanie Sztolni Kowary – Kopalnia „Liczyrzepa”

Podziemna trasa turystyczna Sztolnie Kowary kopalnia „Liczyrzepa” znajduje się u podnóża góry Sulica w Karkonoszach, w dolinie potoku Jelenia Struga. Duży parking znajduje się 400 m przed sztolniami. Przy samych sztolniach znajduje się Hotel Jelenia Struga Medical SPA, w przypadku małego obłożenia hotelu można zaparkować na jego parkingu. Na trasie zwiedzania, którą pokonujemy w towarzystwie przewodnika, możemy zobaczyć m.in.: magazyn materiałów wybuchowych, żyłę rudy uranu, wystawę szkła uranowego, odstrzał przodka górniczego z platformą wibracyjną, inhalatorium radonowe, kaplicę św. Barbary, makietę bomby atomowej „Little Boy” w skali 1:1 i podziemny bar. W trakcie zwiedzania sztolni poznamy także historię kowarskiego górnictwa, w tym powojenne losy kopalń R-1 wydobywających uran dla Związku Radzieckiego.

Aktualne informacje na temat zwiedzania Sztolni Kowary kopalni „Liczyrzepa” (godziny otwarcia, cennik, dojazd itp.) dostępne są na stronie:

Uwaga! Ponieważ często w obiektach zmieniają się warunki zwiedzania, godziny otwarcia, cennik itp. polecamy za każdym razem sprawdzać aktualne informacje na stronie www.

Uwaga! W Kowarach znajduje się jeszcze jedna kopalnia udostępniona do zwiedzania
→ Kopalnia „Podgórze”

Mapa i dojazd do Sztolni Kowary kopalni „Liczyrzepa”

Artykuł Kopalnia uranu „Liczyrzepa” w Kowarach pochodzi z serwisu e-DolnyŚląsk.info.

Historia kopalni uranu „Podgórze”

Kopalnia uranu „Podgórze” wchodziła w skład dawnych Zakładów Przemysłowych R-1, które w latach 50. i 60. XX wieku wydobywały rudę uranu w Sudetach. Na temat historii wydobycia uranu w Sudetach zapraszam do przeczytania oddzielnego artykułu. W Kowarach powojenna eksploatacja rud uranu rozpoczęła się w 1948 roku. Na początku eksploatowano głównie złoża znajdujące się w dawnej kopalni rud żelaza „Wolność”. W 1950 roku na nowe złoże uranu natrafiono w górnym biegu rzeki Jedlicy, około 4 km na południe od Kowar. Zasoby odkrytego złoża szacowano wówczas na około 280 ton metalicznego uranu. W tym samym roku rozpoczęto jego eksploatację. Wydobycie uranu w kopalni „Podgórze” prowadzono poprzez sztolnie o numerach: 16, 17, 18, 19 i 19a. Eksploatacja rudy uranu na skalę przemysłową trwała tu do 1958 roku, później kopalnia została zamknięta. Pod koniec lat 60., na bazie wyrobisk kopalni (sztolnia 19 i 19a), przystąpiono do budowy inhalatorium radonowego. Inhalatorium podlegało pod Przedsiębiorstwo Państwowe Uzdrowisko Cieplice w Cieplicach-Zdroju (dziś dzielnica Jeleniej Góry). Przebywanie kuracjuszy w otoczeniu radonu, o odpowiednim niewielkim stężeniu w powietrzu, miało właściwości lecznicze. W trakcie budowy inhalatorium w latach 1971–1972 udało się pozyskać jeszcze dodatkową rudę uranu. Łącznie w kopalni „Podgórze” wydobyto 196,5 tony metalicznego uranu. Samo inhalatorium funkcjonowało do połowy lat 90.

Zwiedzanie kopalni uranu „Podgórze”

Kopalnia uranu „Podgórze” położona jest na południe od Kowar, w górnym biegu Jedlicy, na zboczach Średniaka w Karkonoszach. Zwiedzanie kopalni „Podgórze” odbywa się poprzez udostępnioną sztolnię nr 19a. Przy sztolniach znajduje się darmowy parking. Trasa liczy około 1600 m (chodnik 800 m w obie strony). Podziemną trasę przemierza się w towarzystwie przewodnika, a uczestnicy wycieczki otrzymują lampy górnicze. W trakcie zwiedzania można zapoznać się nie tylko z losami kopalń uranu w Sudetach, ale i również historią górnictwa na tych terenach, która korzeniami sięga aż do czasów średniowiecza.

Aktualne informacje na temat zwiedzania kopalni uranu „Podgórze” (godziny otwarcia, cennik, dojazd itp.) dostępne są na stronie:

Uwaga! Ponieważ często w obiektach zmieniają się warunki zwiedzania, godziny otwarcia, cennik itp. polecamy za każdym razem sprawdzać aktualne informacje na stronie www.

Uwaga! W Kowarach znajduje się jeszcze jedna kopalnia udostępniona do zwiedzania
→ Kopalnia „Liczyrzepa”

Mapa i dojazd do kopalni uranu „Podgórze”

Artykuł Kopalnia uranu „Podgórze” w Kowarach pochodzi z serwisu e-DolnyŚląsk.info.

Historia Zamku Cisy

Budowę Zamku Cisy (niem. Zeisburg, Zeiskenburg) przypisuje się powszechnie księciu świdnickiemu Bolkowi I Surowemu. Po raz pierwszy zamek wzmiankowany był w 1327 roku, za rządów księcia Bolka II Małego, jako miejsce wystawienia jednego z książęcych dokumentów. Pojawiająca się wcześniejsza data związana z Cisami (1242 rok) pochodzi z dokumentu uznanego za falsyfikat. We wspomnianym dokumencie z 1327 roku, jako świadek figuruje sędzia dworu świdnickiego Ruprecht Unwogel z rodu Bolzów, który później tytułował się Ruprecht von Czeisberg/Czeysikperg. W drugiej połowie XIV wieku zamek przeszedł w ręce Mikołaja de Cyskberg, blisko związanego z dworem księcia Bolka II i jego żony Agnieszki Habsburżanki. Pod koniec XIV wieku Zamek Cisy coraz częściej stawał się miejscem przebywania dworu świdnickiego wdowy Agnieszki. W tamtym czasie do dóbr zamkowych należało m.in. miasto Dobromierz oraz wsie Cisów, Międzyrzecze, Jaskulin, Pogwizdów, Siodłkowice i Stanowice. W 1466 roku zamek został zdobyty i zniszczony – prawdopodobnie przez wojska czeskie stronników króla Jerzego z Podiebradów. W drugiej połowie XV wieku zamek został prawdopodobnie rozbudowany, o czym może świadczyć m.in. zastosowanie bastei przy jednym z dziedzińców. Powolny upadek zamku nastąpił w XVIII wieku, kiedy to z warowni zaczęto pozyskiwać materiały do budowy pałacu w sąsiedniej Strudze. Ostatecznie Zamek Cisy został opuszczony około 1800 roku. Od tego czasu pozostaje ruiną. W latach 30. XX wieku dokonano częściowej rekonstrukcji ruin, odtwarzając m.ni. główną południowo-wschodnią bramę i część wieży.

Zwiedzanie Zamku Cisy

Zamek Cisy geograficznie położony jest na obszarze Pogórza Wałbrzyskiego, na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego. Przez ruiny zamku przebiega zielony Szlak Zamków Piastowskich. Zamek został wybudowany na wzgórzu, tuż nad potokiem Czyżynki. Od strony południowo-wschodniej wejście do zamku prowadzi przez most przerzucony nad suchą fosą (odbudowany ponownie w 2020 roku) i dalej przez główną zrekonstruowaną w XX wieku bramę. Zamek Cisy to budowla wieloczłonowa, z której najlepiej zachowany jest zamek górny, gdzie znajdują się pozostałości m.in. wielokondygnacyjnego domu mieszkalnego z zachowanym sklepionym pomieszczenie w przyziemiu. W obrębie muru obwodowego zamku górnego znajduje się również okazała cylindryczna wieża ostatecznej obrony (bergfried), do której wejście znajdowało się dawniej na pierwszym piętrze. Zamek górny otoczony jest kolejnymi pierścieniami murów, tworzącymi międzymurze i dwa dziedzińce-podzamcza.

Ruiny Zamku Cisy to doskonały cel na weekendową pieszą wycieczkę. Do zamku możemy dostać się znakowanymi szlakami turystycznymi – czerwonym od strony Strugi lub Podzamcza (dzielnica Wałbrzycha), a także zielonym od Chwaliszowa lub Pełcznicy (dzielnica Świebodzic). Ponieważ Zamek Cisy pozostaje z dala od głównych turystycznych destynacji, nie spotkamy tu tłumów turystów. Choć w ostatnich latach trend ten ulega zmianie. Wciąż jednak średniowieczne ruiny zamku, skryte w podwałbrzyskich lasach, pozostają idealnym celem na spokojną pieszą wycieczkę.

Uwaga! Miejsce jest swobodnie dostępne dla turystów w związku z tym nie obowiązują tutaj żadne bilety wstępu ani godziny otwarcia.

Mapa i dojście do Zamku Cisy

Artykuł Zamek Cisy w Cieszowie pochodzi z serwisu e-DolnyŚląsk.info.

Historia Zamku Wleń (Lenno)

Zamek Wleń (niem. Lehnhaus), zwany również zamkiem Lenno lub Wleńskim Gródkiem, należy do jednych z najstarszych murowanych warowni na terenie Dolnego Śląska. Niekiedy o Zamku Wleń mówi się jako o najstarszym murowanym zamku w Polsce. Już w 1155 roku, w bulli papieża Hadriana IV, została wzmiankowana kasztelania Valan, czyli dzisiejszy Wleń. Budowa zamku przypisywana jest księciu Bolesławowi I Wysokiemu. Najstarsze murowane części zamku (faza romańska) datuje się na druga połowę XII i pierwszą połowę XIII wieku. Za rządów księcia śląskiego Henryka I Brodatego zamek stał się jedną z ważniejszych siedzib książęcych. Według tradycji, Zamek Wleń był miejscem, które szczególnie upodobała sobie żona Henryka Brodatego – św. Jadwiga. W drugiej połowie XIII i w XIV wieku zamek został znacząco rozbudowany (faza gotycka), uzyskując do końca XIV wieku swoją gotycką formę. Po przejściu Śląska do Korony Czeskiej i wygaśnięciu na tych terenach władzy piastowskiej, warownią władał m.in. znany na Śląsku ród Zedlitzów. W 1463 roku zamek został przejęty przez króla czeskiego Jerzego z Podiebradów. W XV i XVI wieku Zamek Wleń kilkukrotnie zmieniał swoich właścicieli, przechodząc pod władanie tak znanych rodów jak Reichenbachowie, Hochbergowie czy Schaffgotschowie. Ostatecznie Zamek Wleń został zniszczony w 1646 roku w czasie wojny trzydziestoletniej i od tego czasu pozostaje w ruinie.

Zwiedzanie Zamku Wleń (Lenno)

Zamek Wleń (Lenno) położony jest we wsi Łupki (gmina Wleń), na wschodnim krańcu Pogórza Izerskiego, na terenie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru. Płynąca poniżej zamku rzeka Bóbr rozgranicza w tym miejscu Pogórze Izerskie od Gór i Pogórza Kaczawskiego. Obszar wokół zamku został objęty dodatkową ochroną prawną w postaci utworzenia rezerwatu przyrody „Góra Zamkowa”. Zamek Wleń pozostaje zabezpieczoną ruiną, z którego najlepiej zachowany jest wolnostojący stołp (wieża obronna). Teren zamku wraz z wejściem na wieżę udostępniony jest do zwiedzania codziennie, występ wymaga zakupu biletu. Oprócz oczywistych atrakcji w postaci ruin jednej z najstarszych warowni na terenie Dolnego Śląska, z wieży Zamku Wleń rozciągają się piękne widoki na Karkonosze, Góry Kaczawskie oraz Góry i Pogórze Izerskie.

Lokalną ciekawostką jest występowanie w rezerwacie tzw. law poduszkowych, powstałych w wyniku dawnej aktywności wulkanicznej na dnie morza. Wypływająca z powierzchni ziemi lawa, w kontakcie z wodą, zastygała przybierając formy przypominające poduszki. Lawy poduszkowe możemy spotkać u podstawy zamkowych murów.

Aktualne informacje na temat zwiedzania Zamku Wleń (Lenno) (godziny otwarcia, cennik, dojazd itp.) dostępne są na stronie:

Uwaga! Ponieważ często w obiektach zmieniają się warunki zwiedzania, godziny otwarcia, cennik itp. polecamy za każdym razem sprawdzać aktualne informacje na stronie www.

Mapa i dojazd do Zamku Wleń (Lenno)

Artykuł Zamek Wleń (Lenno) we Wleniu pochodzi z serwisu e-DolnyŚląsk.info.

Historia Wieży Książęcej w Siedlęcinie

Przeprowadzona analiza dendrochronologiczna drewnianej konstrukcji wieży wskazuje, że budowę obiektu zakończono w 1315 roku (wykonanie konstrukcji stropów na kolejnych kondygnacjach datuje się na lata 1313–1315, a wypełnienie ich wszystkich na rok 1315). W związku z tak dokładnym ustaleniem daty budowy wieży, jej wzniesienie przypisuje się księciu Henrykowi I Jaworskiemu, który na krótko przed rozpoczęciem budowy wieży objął rządy w księstwie jaworskim (w 1312 roku). Dawniej siedlęcińska wieża była powszechnie nazywana wieżą rycerską, ale ze względu na powiązanie jej fundacji z osobą księcia Henryka I, właściwą nazwą jest: wieża książęca. Wieża w Siedlęcinie wybudowana została na planie prostokąta o wymiarach 20 na 14,5 m. Pełniła funkcję wieży mieszkalnej, posiadając jednocześnie cechy obronne. Pierwotnie budowla ta otoczona była mokrą fosą i murem obronnym, a jej górna część zwieńczona była krenelażem, którego ślady do dziś widoczne są na ostatniej kondygnacji wieży. Po śmierci Henryka I władzę w księstwie przejął książę Bolko II Mały, a po śmierci Bolka II – jego żona Agnieszka. To właśnie z nadania księżnej Agnieszki wieżę wraz z folwarkiem otrzymał jeden z dworzan – Jenchin von Redern. W rękach von Redernów wieża pozostała do połowy XV wieku.

Zwiedzanie Wieży Książęcej w Siedlęcinie

Wieża książęca położona jest we wsi Siedlęcin, na obszarze Parku Krajobrazowego Doliny Bobru. Geograficznie usytuowana jest na zachodnim skraju Gór Kaczawskich, na prawym brzegu Bobru. Płynąca tuż przy wieży rzeka Bóbr rozgranicza w tym miejscu geograficznie Góry Kaczawskie od Pogórza Izerskiego. Wieża w Siedlęcinie udostępniona jest na co dzień do zwiedzania. W wieży szczególnie cenne i unikatowe są średniowieczne malowidła ścienne o tematyce świeckiej. Znajdują się one na drugim piętrze wieży w tzw. Wielkiej Sali i przedstawiają legendę o sir Lancelocie z Jeziora. Ich powstanie datuje się na lata 20. lub 30. XIV wieku. Siedlęcińskie polichromie są jedynymi na świecie zachowanymi in situ malowidłami ściennymi przedstawiającymi tego najsłynniejszego spośród rycerzy Okrągłego Stołu.

Aktualne informacje na temat zwiedzania wieży książęcej w Siedlęcinie (godziny otwarcia, cennik, dojazd itp.) dostępne są na stronie:

Uwaga! Ponieważ często w obiektach zmieniają się warunki zwiedzania, godziny otwarcia, cennik itp. polecamy za każdym razem sprawdzać aktualne informacje na stronie www.

Mapa i dojazd do Wieży Książęcej w Siedlęcinie

Artykuł Wieża Książęca w Siedlęcinie pochodzi z serwisu e-DolnyŚląsk.info.

Historia Zamku Stary Książ

Historia Zamku Stary Książ (niem. Alte Burg, Alte Burg Fürstenstein), tak samo jak jego nazwa, związana jest z głównym Zamkiem Książ. To, co dziś możemy oglądać, to ruiny sztucznego zamku wybudowanego pod koniec XVIII wieku. Budowa Starego Książa rozpoczęła się w roku 1794, a jej zleceniodawcą był hrabia Hans Heinrich VI von Hochberg, będący ówcześnie właścicielem Zamku Książ. Hrabia von Hochberg zlecił zaprojektowanie zamku Christianowi W. Tischbeinowi – artyście związanemu od lat z rodziną Hochbergów. Budowla powstała od razu jako romantyczne pół ruiny, stylizowane na stary gotycki zamek. Było to jednak coś więcej niż tylko kilka ścian, które widzimy dzisiaj. Budowla miała tylko przypominać ruiny. Na samym dole znajdowała się restauracja dla gości. Na pierwszym piętrze zorganizowano zaś salę, w której urządzono małą zbrojownię tzw. salę rycerską. W zamku umieszczono wiele cennych pamiątek i trofeów pochodzących ze zbiorów Hochbergów. Jednym z cenniejszych przedmiotów w zbiorach było łóżko polowe króla Prus Fryderyka Wielkiego, na którym spał w czasie bitwy pod Dobromierzem. Zamek posiadał także swoją własną kaplicę, sypialnię, galerię obrazów, a z jego dziedzińca i punktu widokowego turyści mogli podziwiać okoliczne tereny. Stary Zamek Książ służył Hochbergom do przyjmowania ważnych gości, urządzania przyjęć i zabaw. Był również chętnie odwiedzany przez zwykłych turystów, zwłaszcza kuracjuszy z pobliskiego uzdrowiska Szczawna-Zdroju. Niektórzy powiadają, że budowa Starego Książa miała przyczynić się do odciągnięcia ruchu turystycznego z głównego zamku Hochbergów.

Powszechnie uważa się, że Zamek Stary Książ to tylko pozostałości po XVIII-wiecznych sztucznych ruinach. Ruiny te jednak zostały wybudowane na pozostałościach prawdziwego średniowiecznego zamku, którego budowę datuje się na II połowę XIII wieku. Potwierdziły to badania archeologiczne prowadzone w latach 90. ubiegłego wieku pod kierownictwem Krzysztofa Jaworskiego. Prawdopodobnie szczątki tej pierwszej warowni posłużyły Hochbergom do budowy romantycznych ruin Starego Książa. Co więcej, w toku badań okazało się, że XIII-wieczny zamek został wybudowany na jeszcze starszym założeniu obronnym. Prawdopodobnie wcześniej istniał już w tym miejscu gród datowany na IX–X wiek. Tak więc geneza Starego Książa jest znacznie starsza niż można by przypuszczać. Dobrze widoczne pozostałości wałów tego grodu rozciągają się pomiędzy dwoma drogami prowadzącymi na zamek. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że gród ten wznieśli Wielkomorawianie, próbując rozszerzyć swoje wpływy na tę część Sudetów. Dopiero później, pod koniec XIII wieku, został wzniesiony murowany zamek, należący prawdopodobnie do księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego.

Kres historii Starego Książa, przynajmniej takiego jakiego znamy z przedwojennych pocztówek, nastąpił tuż po zakończeniu wojny. W maju 1945 roku zamek został splądrowany przez żołnierzy Armii Czerwonej, a następnie podpalony. Ogień miał zostać wzniecony w celu zatarcia śladów kradzieży, choć mógł zostać zaprószony również przypadkiem. Pożar strawił drewniane fragmenty zamku i jego wyposażenie. Na jedynym zachowanym zdjęciu po pożarze widać, że wciąż jeszcze stoją zamkowe mury. Zapewne musiały one runąć znacznie później, w wyniku oddziaływania warunków atmosferycznych, a także – niestety – w wyniku działalności okolicznych mieszkańców.

Zwiedzanie Zamku Stary Książ

Zamek Stary Książ położony jest na Pogórzu Wałbrzyskim w Książańskim Parku Krajobrazowym. Od głównego Książa – czasem zwanego nowym Książem – oddziela go przełom rzeki Pełcznicy, potocznie nazywanym wąwozem Książa. Dodatkowo zamek znajduje się na terenie rezerwatu przyrody „Przełomy pod Książem koło Wałbrzycha”. Choć dziś Stary Książ jest tylko cieniem dawnej XIX-wiecznej romantycznej ruiny, to wciąż przyciąga ciekawskich turystów. Do zamku można dostać się jedynie piechotą, prowadzi do niego kilka szlaków turystycznych. Wędrówkę można rozpocząć z dzielnicy Szczawienko w Wałbrzychu lub z Pełcznicy w Świebodzicach. Dla odważniejszych turystów istnieje trasa turystyczna łącząca nowy Zamek Książ ze Starym Książem. Przebiega ona mostkami zawieszonymi nad przepaściami wzdłuż Wąwozu Książ, ze względu na jej charakter trasa została ochrzczona „diabelskimi mostkami”. Wejście na zamek jest całkowicie darmowe. Na samym zamku zachowało się niewiele z dawnej romantycznej ruiny, pomimo tego sterczące fragmenty murów wciąż mają swój niezwykły urok. Po przejściu przez dziedziniec zamku na końcu skalnego cypla znajduje się punkt widokowy, z którego widać położony po drugiej stronie nowy Zamek Książ.

Uwaga! Miejsce jest swobodnie dostępne dla turystów w związku z tym nie obowiązują tutaj żadne bilety wstępu ani godziny otwarcia.

Mapa i dojście do Zamku Stary Książ

Artykuł Zamek Stary Książ w Wałbrzychu pochodzi z serwisu e-DolnyŚląsk.info.